Centri



Rezultati merenja koncentracije polena

Prognoza UV indeksa

Članovima srpskog lekarskog društva

Javne nabake

1. oktobar 2013 – Međunarodni dan starih – «Kakvu budućnost želimo, Šta kažu stari?»

Međunarodni dan starih u svetu i kod nas obeležava se 1. oktobra, u skladu sa Rezolucijom 45/106 koju je proglasila Glavna skupština Ujedinjenih nacija (UN) 14. decembra 1990. godine, sa ciljem da se naglasi važnost adekvatnog životnog okruženja za stare. Ove godine UN dan starih obeležava se 23. put, a slogan ovogodišnje kampanje glasi „Kakvu budućnost želimo – šta kažu stari?“. Izabran je sa ciljem da se skrene pažnja javnosti na mogućnosti i izazove produženja ljudskog veka.

Older People - New Power For Development

Stari ljudi – Nova snaga za razvoj

Starenje populacije danas predstavlja jedan od najvećih uspeha čovečanstva ali i jedan od najvećih izazova koji se postavlja pred države sve veće ekonomske i socijalne zahteve. Neophodno je istaći da udeo osoba starijih od 60  godina je u porastu i da se taj trend nastavlja sa jedne strane usled opadajuće stope nataliteta, a sa druge strane usled povećalja dužine životnog veka. Procenjuje se da će broj osoba starijih od 60 godina porasti od 600 miliona u 2000. godini na preko 2 milijarde u 2050. godini.

Međunarodni dan starijih osoba se u svetu i kod nas obeležava 1. oktobra, u skladu sa Rezolucijom 45/106 koju je proglasila Glavna skupština Ujedinjenih nacija (UN) 14. decembra 1990. godine, sa ciljem da se naglasi važnost osiguravanja životnog okruženja koje se može prilagoditi potrebama i sposobnostima stanovnika trećeg doba.

Međunarodni dan starijih osoba je poseban dan za stare osobe širom sveta. Slogan ovogodišnje kampanje „Kakvu budućnost želimo – šta kažu stari?“, izabran je sa ciljem da se skrene pažnja javnosti na mogućnosti i izazove produženog ljudskog veka kako bi se uvrstilo pitanje starenja kao prioritet pri izradi razvojnog plana UN nakon 2015. godine i ciljeva radi dostizanja milenijumskih ciljeva razvoja (MCR).
Trenutno se širom sveta odigravaju konsultacije u stručnim krugovima kako bi se kreirala nova vizija na temeljima dostignuća MCR. Aktuelni trendovi u poslednjih 15 godina na ekonomskom, socijalnom i demografskom polju uslovili su stvaranje različitih opcija i scenarija za diskusiju i razmatranje.

Pridružite se

Obeležavanje Međunarodnog dana starih uključiće veliki broj zdravstveno-promotivnih aktivnosti u lokalnoj zajednici kao što su predavanja, zdravstveno-promotivne izložbe, tribine, okrugli stolovi, konferencije za novinare, javne manifestacije, koncerti, sportski događaji, bazari zdravlja i slično.

Iskoristite povod obeležavanja Međunarodnog dana starih tako što ćete se pridružiti globalnom glasanju na sajtu  www.myworld2015.org  i glasati za svoje prioritete. Takođe, možete posetiti sajt www.worldwewant2015.org koji je namenjen globalnoj diskusiji o agendi razvojnog plana UN nakon 2015. godine i izneti svoje mišljenje kako bi se problemi starih adekvatno obradili u diskusijama o nejednakosti, iskorenjivanju siromaštva, zdravlju, bezbednosti hrane, dinamici stanovništva i sličnim temama.

 

Ideje za aktivnosti možete naći na sledećim sajtovima:

http://www.who.int/ageing/events/idop_rationale/en/

http://www.un.org/en/events/olderpersonsday/

http://undesadspd.org/Ageing/InternationalDayofOlderPersons.aspx

http://www.myworld2015.org/

 

NAJČEŠĆI STEREOTIPI KOJI SE ODNOSE NA STARE

 

Savremeno društvo karakteriše postojanje odredenih klišea za pojedina životna doba, a za starost posebno. Budući da je za moderna društva upravo karakteristično povećanje broja starijih stanovnika i intenziviranje starenja stanovništva, paradoksalno je da su upravo u tim društvima predrasude i stereotipi o starima rasprostranjenije nego ikada pre.

Ovi stavovi su primeri predrasuda u vezi starih osoba – stereotipa koji se odnosi na diskriminaciju pojedinca ili grupe ljudi zbog njihovih godina. Ovakvi stavovi prikazuju starije ljude kao slabe, one „čije je vreme prošlo“, nesposobne za rad, fizički i mentalno spore, sa nekim poremećajem ili nesposobnošću ili kao bespomoćne. Predrasude usmerene ka starim osobama služe kao socijalni zid između generacija.

Mnogi stručnjaci tvrde da je slaba motivacija za aktivan život ponajviše posledica odnosa društva prema starim osobama i da do raskida veza sa okolinom ne dolazi zato što se stari ,,povlače” već stoga što se društvo udaljava od njih.

Najčešći stereotipi se odnose na:

 

Stereotip 1: Stari ljudi su oni „čije vreme je prošlo“

Stereotip 2: Stariji ljudi su bespomoćni

Stereotip 3: Stari ljudi će postati senilni

Stereotip 4: Starije žene su manje vredne od mlađih žena

Stereotip 5: Stariji ljudi ne zaslužuju zdravstvenu negu

 

Ovi stereotipi mogu da spreče stare osobe da u potpunosti učestvuju u društvenim, političkim, ekonomskim, kulturnim, duhovnim, građanskim i drugim aktivnostima. Mlađi ljudi takođe mogu da utiču na ove odluke svojim stavovima prema starijim osobama, ili pak da stvaraju barijere u vezi socijalnog uključivanja starih. Ovaj začarani krug može se izbeći razbijanjem ovakvih stereotipa i promenom sopstvenih stavova o starim ljudima.

 

STARENJE POPULACIJE I NOVI IZAZOVI KOJI PRATE DEMOGRAFSKE PROMENE

 

U 21. veku, zdravlje određuju brojni društveni trendovi ali istovremeno zdravlje utiče na iste. Privreda se globalizuje, sve više ljudi živi i radi u gradovima, obrazac porodice se menja, a tehnologija ubrzano razvija. Starenje stanovništva predstavlja jednu od najvećih društvenih transformacija. Ubrzo, svet će imati više starih ljudi nego dece i veoma starih osoba će biti više nego ikada ranije.

Svet:

 

  • Procenjuje se da će se procenat starih osoba preko 60 godina skoro udvostručiti u periodu između 2000. i 2050. godine. Očekuje se da apsolutni broj ljudi starosti 60 i više godina poraste sa 605 miliona na 2 milijarde u istom periodu, dok će se broj osoba starijih 80 i više godina biti skoro četiri puta veći do 2050. godine i iznosiće 395 miliona,
  • Broj osoba starijih od 65 godina premašiće broj dece mlađe od 5 godina u narednih pet godina, a do 2050. godine i broj dece mlađe od 14 godina,
  • Danas većina starih osoba živi u ekonomski slabo razvijenim i nerazvijenim zemljama, i oni će činiti 80 % populacije do 2050. godine.

 

Evropa

 

  • Više od 160 miliona ljudi je starosti preko 60 godina,
  • Predviđa se da će se očekivani životni vek u EU produžiti za 8,5 godina kod muškaraca i 6,9 kod žena,
  • Prosečna starost muškaraca će se produžiti sa 76 godina u 2008. godini na 84,5 godina, a kod žena sa 82,1 godina na 89 godina do 2060. godine,
  • Očekuje se utrostručenje broja osoba starosti preko 80 godina sa 22 miliona u 2008. godini na 61 milion u 2060. godini.

 

Republika Srbija

 

Republika Srbija sa prosečnom starošću stanovnika od 41,6 godina (2011), jedna je od najstarijih zemalja u svetu. Procenat osoba preko 65 godina će iznositi najmanje 22% do 2030. godine, što je skoro jedan na četiri stanovnika.  Stanovništvo Srbije je sve starije. Osnovna odlika starosno-polne strukture stanovništva Republike Srbije danas je brojčana dominacija muškaraca kod mladog stanovništva, odnosno dominantnost žena kod sredovečnog i starog stanovništva. „Najstariji“ je Region Južne i Istočne Srbije, gde je čak 25% stanovništva starije od 60 godina.

 

U periodu 2002 –2011. godine u Republici Srbiji:

 

  • Prosečna starost stanovnika porasla je sa  40,2 na 41,6 godina,
  • Prosečan životni vek produžen je za 1,8 godinu (sa 69,7 na 71,6 godinu kod muškaraca, a sa 75,0 na 76,8 godine kod žena),
  • Procenat mladih (0-14) pao je sa 16,1% na 15,0% , dok je procenat starih ( 65 godina i preko) porastao sa 16,6% na 16,8%,
  • Stopa nataliteta je smanjena sa 10,4 ‰ na 9,0‰,
  • Udeo žena u fertilnom periodu je sa 24,1% opao na 22,9% u ukupnom stanovništvu.

 

 

Novi izazovi koji prate demografske promene

 

  • Očekuje se u budućnosti povećana zastupljenost starih, hronično obolelih i funkcionalno zavisnih osoba. Naime, stare osobe najčešće obolevaju od hroničnih nezaraznih bolesti, kao što su bolesti srca i krvnih sudova, rak i šećerna bolest. Osim toga, stare osobe često imaju više zdravstvenih problema istovremeno.
  • Takođe, broj osoba koji živi sa invaliditetom je u porastu zbog starenja stanovništva. Naime, skoro 65% svih osoba sa poremećajima vida su uzrasta 50 i više godina. Ova starosna grupa čini oko 20% svetske populacije.
  • Na globalnom nivou, mnoge stare osobe su pod rizikom od različitih oblika lošeg i nehumanog odnosa prema njima. Skoro 4-6% populacije starih u razvijenim zemljama iskusilo je neki oblik maltretiranja kod kuće. Nasilno ponašanje u institucijama uključuje primenu fizičke sile, lišavanje  dostojanstva starih (na primer ostavljajući ih u neurednoj odeći) i namerno neobezbeđivanje neophodne nege (razvoj dekubitusa, na primer). Loše postupanje sa starim osobama može dovesti do ozbiljnih fizičkih povreda i dugoročnih psiholoških posledica.
  • Rizik od demencije naglo raste sa povećanjem godina starosti.  Procenjuje se da 25-30% osoba uzrasta 85 ili više godina ima određeni stepen smanjenja kognitivnih funkcija.
  • Mnogi veoma stari ljudi gube sposobnost da samostalno žive zbog ograničene pokretljivosti, psihološke ili moralne slabosti ili drugih fizičkih problema. Mnogima je potreban neki oblik dugoročne nege, što uključuje negu u staračkom domu, gerontodomaćice, pomoć u kući, brigu lokalne zajednice i duži boravak u bolnici.
  • U kriznim situacijama stari su posebno osetljivi. Naime, oni često ne mogu da pobegnu ili da putuju na dugim relacijama i mogu biti ostavljeni i prepušteni sami sebi.

LINKOVI:

http://www.who.int/ageing/events/idop_rationale/en/

http://www.un.org/en/events/olderpersonsday/

http://undesadspd.org/Ageing/InternationalDayofOlderPersons.aspx

http://www.batut.org.rs/index.php?content=585

Najčešći stereotipi koji se odnose na stare

Starenje populacije i novi izazovi koji prate demografske promene